الشيخ محمد آصف المحسني

408

انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى)

است ، برايش احضار مىشود و انسان اعمال خود را مىبيند ، حالا چگونه مىبيند ، ممكن قوه باصره انسان در قيامت آن قدر تيز بشود كه عمل خود را توسط چشمان خود ببيند . در دنيا انسان نمىتواند عمل‌هاى گذشته خود را ببيند ؛ اما در قيامت عمل گذشته خود را مىبيند . مثلًا در دنيا موقعىكه انسان دست خود را حركت مىدهد مىبيند كه دستش حركت كرد ؛ اماّ بعد از آن كسى نمىتواند آن را ببيند . انسان در موقع انجام عمل تمام حركات خود را مىبيند ؛ اماّ بعد از انجام ، هيچ عملى را نمىتواند مشاهده كند . يك احتمال اين است كه در قيامت چشم انسان قوى مىشود و انسان عمل خود را به همان شكلى كه انجام مىدهد مشاهده مىكند . احتمال ديگر اين است كه عمل انسان در قيامت مجسم مىشود . « وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى » در روز قيامت هرنوع تلاشى كه از انسان سر زده باشد مشاهده مىكند . خداوند متعال جل جلاله چند اصل مهم را در صحف موسى و ابراهيم ( عليهم السلام ) نازل نموده است و توسط قرآن مجيد آن‌ها را براى ما حكايت مىكند ، آن اصول مربوط به همه‌ى بشريت است و به همين دليل در قرآن نيز ذكر شده است ، تا ما نيز بتوانيم از آن استفاده نماييم . اصل سوم : « ثُمَّ يُجْزاهُ الْجَزاءَ الْأَوْفى » سپس جزاى مناسب به اندازه عملش به او مىرسد ؛ جزايىكه با عمل او مطابقت داشته باشد . جزاى مطابق عمل ، استحقاق هرانسان است و حتماً به او مىرسد . در مقابل عمل بد انسان همين جزاى " أوفى " داده مىشود ؛ اما در مقابل عمل خوب جزاى خوب داده مىشود ؛ زيرا عمل خوب مستحق جزاى خوب است . در علم كلام يك بحث علمى و دقيق ديگرى نيز وجود دارد ، آن بحث اين است كه آيا كسىكه عمل خوب انجام مىدهد مستحق جزاى خوب است يا خير ؟ مىگويد : نه خير